शब्द शब्द जपुन ठेव ( नरेन्द्र प्रभू )

मी वाचलेल्या साहीत्यामधील चांगले, मला आवडलेले भाग या ब्लॉगवर दिले आहेत. : नरेन्द्र प्रभू

Showing posts with label आचार्य अत्रे. Show all posts
Showing posts with label आचार्य अत्रे. Show all posts

महाराष्ट्राचा बंडखोर लोककवी




महाराष्ट्राच्या हातापायात गुलामगिरीच्या शृंखला अडकवण्याचा जेव्हा जेव्हा कोणी डाव मांडतो, तेव्हा तेव्हा ते दास्य झुगारून देण्यासाठी आणि त्या गुलामगिरीच्या शृंखला तोडण्यासाठी महाराष्ट्रात बंडखोर निर्माण होत असतात. आणि त्या बंडखोरांच्या हाकेला सार्‍या महाराष्ट्राकडून साद मिळते. धर्ममार्तंडांनी आणि पंडीतांनी धर्माची तत्वे आणि विद्या ब्राम्हणांच्या किल्ल्यात आणि संकृतच्या कड्याकुलपांत बंदिस्त करून जनतेला वर्षानूवर्षे आज्ञानांत आणि दास्यात ठेवले. त्या विरूद्धा ज्ञानेश्वरांनी गोदावरीच्याकाठी बंडाचा झेंडा  प्रथम उभारला आणि ते ज्ञानाचे आणि विद्येचे भांडार मराठी भाषेत वाहून घरोघरी पोहोचते केले. परकीय मोगल सत्तेच्या महापुरात अवघे महाराष्ट्रा भुमंडळ बुडून सर्व मराठी बुद्धी आणि कर्तबगारी नामशेष होण्याची जेव्हा पाळी आली तेव्हा त्या सत्ते विरूद्ध बंडाचा भगवा झेंडा तोरणागडावर उभारण्यासाठी हातात भवानी तलवार घेऊन आणि कृष्णा घोडीवर स्वार होऊन महाराष्ट्राचा पहिला बंडखोर छत्रपती अवतीर्ण झाला. वेदस्थापित धर्माचे देव्हारे माजवून, वर्णश्रेष्ठतेचे पोकळ नगारे वाजवून, टिळे टोपी घालणार्‍या नि साधुत्वाचा आव आणणार्‍या दांभिकांनी जेव्हा महाराष्ट्रातील अडाणी बहुजनांना आत्मोद्धाराचे सारी मार्ग बंद करून टाकले तेव्हा इंद्रायणीच्या काठी भंडार्‍याच्या डोंगरावर एका देहूच्या वाण्याने बंडाची पताका उभारली आणि नुसत्या नामसंकीर्तनाच्या सामर्थ्यावर वैकुंठपेठ खाली ओढून आणण्याचा अभंगमंत्र महाराष्ट्राला दिला.

महाराष्ट्र ही बंडखोरांची भुमी आहे. या भुमीमध्ये गेल्या सातशे आठशे वर्षात अनेक मोठीमोठी बंडे झालेली आहेत.
महाराष्ट्राच्या रक्तात बंड आहे, ते कधी थिजत नाही.
महाराष्ट्राच्या मासांत बंड आहे, ते कधी गोठत नाही.
महाराष्ट्राच्या हाडात बंड आहे, ते कधी मोडत नाही.
महाराष्ट्राच्या डोक्यात बंड आहे, ते कधी वाकत नाही.
महाराष्ट्राच्या डोळ्यात बंड आहे, ते कधी विझत नाही.
महाराष्ट्राच्या छातीत बंड आहे, ते कधी हटत नाही.
महाराष्ट्राच्या मनगटात बंड आहे, ते कधी पिचत नाही.


प्र.के. अत्रे

निवडक नवयुग
१९८०-१९६०
मॅजेस्टिक बुक हाऊस
मुल्य:  ७५०















        

मी कुठे झालो ?


मी कसा झालो ?
आचार्य प्र.के. अत्रे
परचुरे प्रकाशन
किंमत : २५० रुपये.


पुणे शहर हे त्या वेळी सासवडहून आम्हाला दिल्लीइतके दूर वाटायचे. माझे एक चुलते होते. त्यांना पुण्याला चांगली नेकरी मिळाली. तेव्हा सर्व तयारी करून पुण्याला जावयाला ते निघाले. त्यांचा गोतावळा फार मोठा होता. पुण्याला ते चालले म्हणजे जणू काही साता समुद्रापलीकडे चालले, या भावनेने त्यांचे पाचपन्नास नातेवाईक घरापासून गावाबाहेरच्या दिवे नाक्यापर्यंत रडत-ओरडत त्यांच्या बैलगाडीमागून चालू लागले. शेवटी अखेरचा निरोप घेताना त्यांच्या आईने तर हृदयभेदक हंबरडा फोडला. त्यामूळे आमचे चुलते इतके हादरून गेले की ते गाडीवानाच्या गळ्याला मिठी मारून ओक्साबोक्शी रडू लागले. गाडीवानही दुःखाने व्याकूळ होऊन आरोळ्या मारू लागला. गाडीचा बैल तर जागच्या जागी मटकन खाली बसला. अर्थात अशा परिस्थितीत पुढे प्रवास होणे अशक्यच होते. नोकरीसाठी पुण्याला जाण्याचा बेत आमच्या चुलत्यांनी त्या क्षणीच रद्द केला. आणि जन्मभर आपल्या आईपाशी सासवडलाच राहण्याची त्यांनी घेर प्रतिज्ञा केली. त्यांच्या बरोबरीने नोकरीला लागलेले महिना हजार-बाराशे रुपया पर्यंत चढून पाच-पाचशे रुपयांवर पुढे पेंशनीत निघाले. पण आमच्या चुलत्यांनी उभ्या आयुष्यात स्वतःच्या कष्टाने हजार रुपयेदेखील कमावले नासतील. आणि हे कशासाठी ? तर सासवड सोडून अठरा मैलांच्या अंतरावर असलेल्या पुणे नामक शहरी त्यांना जाणे अशक्य झाले म्हणून.     
   

निवडक – नवयुग


निवडक – नवयुग

प्रकाशक मॅजेस्टिक बुक हाऊस

किंमत ७५० पृष्ठे ५१२

आज संपादकाचे स्वातंत्र्य खरोखर राजकिय पुढर्‍यांनी व पत्राच्या धनिक आश्रयदात्यांनी हिरावून घेतले आहे. वैयक्तिक, राजकिय महत्वाकांक्षा असलेल्या नामधारी संपादकांच्या, संचालकांच्या, ट्रस्टींच्या व आश्रयदात्यांच्या रागलोभाचे उसने अवसान आणून खर्‍याखुर्‍या संपादकांना लिहावे लागते. वृत्तपत्रे ही निरनिराळ्या पक्षाची असली तरी पुढार्‍यांच्या इतका पक्षभिनिवेश धारण न करता वृत्तपत्रांनी सत्यनिष्ठ व जास्तीत जास्त निःपक्षपाती असावे अशी खर्‍या संपादकाची इछा असते. परपक्षाप्रमाणे स्वपक्षावरही टीका करावी अशी त्याची प्रवृत्ती असते. पण आज वृत्तसंपादकांना हे अशक्य झाले आहे.

वृत्तपत्रांवर सत्तर वर्षांपुर्वी केलेले हे भाष्य आजच्या काळातही किती समर्पक आहे नाही? ०५ मे १९४० च्या नवयुगमध्ये आचार्य अत्र्यांची लिहीलेल्या अग्रलेखाचा हा काही भाग.


Related Posts with Thumbnails

कागदाचा पुनर्वापर म्हणजेच निसर्ग संवर्धन

Followers

My Blog List

१ डिसेंबर २००८ पासून वाचनसंख्या

मराठी ब्लॉग विश्व